ana sayfa

T.C. BAYINDIRLIK ve İSKÂN BAKANLIĞI YAPI DENETİMİ ve SİGORTASI KANUN TASARISI HAKKINDA TürkMMMB'nin GÖRÜŞ ve ÖNERİLERİ

A - Giriş

Devletin, böyle bir kanuna gereksinim duyulduğunun bilincinde olarak, gelişmiş batı ülkelerinde uzun yıllardan bu yana uygulanmakta olan yapı denetimi sistemini ülkemize kazandırmak için yasa çalışmasına başlamış olması çok önemli bir gelişmedir. Bayındırlık ve İskân Bakanlığı'nı bu çalışmalarından dolayı kutluyoruz ve kendilerine teşekkür ediyoruz.

Hazırlanacak içerikli, gereksinimlere yanıt verebilen ve çağdaş uygulamalara uygun bir yasanın, bir yandan ülke içindeki gereksinimleri karşılamayı sağlarken, diğer yandan da gelişmiş ülkelerin iş anlayışlarıyla bir entegrasyon sağlayarak, yurtdışı rekabet ve iş yapma olanaklarımızı arttırıcı bir etki yaratacağına inanıyoruz.

B - Sorunun (Problemin) Tanımı

1 - Tesislerin kalitesiz oluşu ve gereksinimlere yanıt veremeyişi



Nedenleri,



a - Yanlış ve eksik tasarımlar



b - Teknik yönden yetersiz (denetim mevcut denetim görevlilerinin teknik yönden bilgi ve tecrübelerinin yetersizliği, zamanın yetersiz oluşu, sorumluluklarının yaptırımı olmayışı)



c - Güven duyulmayan bir denetim mekanizmasının bulunması (Meclis örneği)



d - Kalitesiz ürün kullanımı (Kalite güvence sistemleri yetersizliği. Yeni kalite güvence sistemleri ürüne değil, üretime kalite belgesi vermektedir - ISO v.b.)



e - İşletme ve bakım anlayışındaki ve yönetimindeki eksiklikler (işletme ve bakım talimatlarının yetersizliği, teknisyen kalitesi düşüklüğü)



f - İşletme ve bakım kolaylığı, uygunluğu olmayan tesisler yapılması (Tasarım safhasında gerekli incelemenin yapılmayışı)



g - Nitelikli iş anlayışı olmaması (Müşavir ve müteahhitlerin niteliklerinin araştırılmaması)



h - Yapı kodlarının eksikliği (Çeşitli yapılarda uygulanacak sistemlerin kod haline getirilmesi)



i - Tasarım standartlarının eksikliği (Tasarımda neler bulunması gerektiğinin standard hale getirilmesi)



j - Malzeme kalite standartlarının uluslararası standardlara göre eksik oluşu



k - Proje yönetimi yapılmaması (Bu kavram Türkiye'de çok az bilinmekte ve kullanılmaktadır.)



l - Yüklenici, müşavir vb. tarafların seçiminin yanlışlığı (Teknik ve parasal değerin ağırlıklı olarak ölçülerek birlikte kullanılması yerine, sadece bedel teklifiyle seçim)

2 - Öngörülen tehlikelere karşı mal sahibinin güvenceye alınamaması (Çeşitli sigortaların birleştirilmesiyle güvence verilmemesi)

3 - Öngörülemeyen veya boyutları beklenenin üstünde gerçekleşen tehlikelere karşı mal sahibinin güvenceye alınamaması, (Hasar sigortası kapsamındadır, hizmet sigortaları ile ilgili değildir.)



4 - Diğer Sorunlar :

Sorumlulara zaman geçtikçe erişilemez olması.

C - Tesis Elde Etme Prosesinde Denetimin Yeri

(Ekli şemalara bakınız.)

D - Teknik Müşavirlik Hizmetlerinin Tanımlanması

Teknik müşavirlik hizmetleri, aşağıdaki çalışmaların bir kısmını veya hepsini kapsar :

a - Planlama çalışmaları



b - Fizibilite (Olabilirlik) çalışmaları



c - Mevcut tesisler değerlendirme çalışmaları (Örnek : Özelleştirme)



d - Tasarım ve teknik şartnamelerin hazırlanması



e - İhale belgelerinin hazırlanması



f - İhaleye çıkarma ve müteahhit seçiminde iş sahibine danışmanlık yapılması



g - Proje Yönetimi çalışmaları



h - Kontrollük hizmetleri (Tasarım kontrolluğu ve/veya inşaat kontrolluğu)



i - İşletmeye alma denetimi



j - Geçici ve kesin kabul işlemleri



k - İşletme ve bakım planlaması



l - Müteahhit performans değerlendirmesi



Bu biçimiyle teknik müşavir, tesisin yapımıyla ilgili taraflar olan işveren ve müteahhit arasında, denetim işlevinin en büyük yüklenicisi ve temsilcisidir.

E - Yasa Tasarısı Üzerine Görüşler ve Çözüm Önerileri

Yasa tasarısı hakkındaki değerlendirmelerimiz, görüş ve önerilerimiz ekte karşılaştırmalı bir tablo biçiminde sunulmuştur.

F - Sonuçlar

a - Yasanın adının gözden geçirilerek, içeriği ve amaçları daha doğru yansıtacağı düşüncesiyle, "Tesislerin Tasarım, Yapım ve Denetim Hizmetleri Sigortalama Yasası" olarak değiştirilmesini öneriyoruz. (Mevcut tasarının sigorta yasası olmadığı gözönünde tutularak)



b - Yasa tasarısının çözüme ulaştırmaya çalıştığı sorunların varlığını kabul ediyor ve bunların çözümü için bir denetim ve sigortalama sisteminin oluşturulmasının yararlı olacağı görüşüne katılıyoruz.



c - Yasa tasarısının, yukarıda çeşitli boyutlarıyla sunulan eksiklikleri giderilecek biçimde yeniden aceleye getirilmeden ve kapsamlı olarak ele alınması gerektiğini düşünüyoruz.



d - Yeniden ele alınış sırasında,

• bir ek maliyet getirecek olmasına karşın, başarıyla uygulanması durumunda büyük yararlar sağlayacak ve getirisi maliyetinden çok daha fazla olacak etkin bir sigorta sisteminin kurulmasının,



• işin yapımının her aşamasında etkin, saydam, işlevsel, hatayı önleyici bir denetim mekanizmasının kurulmasının,



• müteahhitin, kendi sorumluluk alanına çekilerek ve kendisine sadece üstlendiği bölümün sorumluluğu yüklenerek, haksız suçlamalarla karşı karşıya bırakılmamasının,



• malzeme üretici ve satıcılarının sigortalama yasası kapsamından çıkarılmaları, yerine etkin, işlevsel kalite güvence sistemlerinin temel alınması,



• teknik müşavirlerin Profesyonel Sorumluluk Sigortası (bakınız FIDIC Müşavir Mühendisler Uluslararası Federasyonu yayını) kapsamında sigortalanmasının, söz konusu sigortanın taraflardan sadece teknik müşavirlere uygulanmasının, diğer tarafların kendi iş ve işlevlerine uygun başka cins sigortalar ile denetlenmesinin, bu sigortaların iş sahibine zincirleme bir biçimde noksansız bir güvence sağlamasının temininin,



• Teknik Uygulama Sorumlusu (TUS) müessesesinin, tüm mühendislik ve mimarlık disiplinlerini içine alacak şekilde genişletilerek Profesyonel Sorumluluk Sigortası kapsamına alınmasının



gerektiğini düşünüyoruz.

e - Yasanın, tasarıda sunulan biçimiyle uygulamaya geçemeyeceğini, düzeltmeler yapılmaksızın uygulamaya geçilmesi durumunda ise yeni sıkıntılar ve sorunlar yaratacağına inanıyor, bu biçimiyle kabul edilmesi yerine, çalışmalara alınacak görüşler ışığında devam edilmesini ve düzeltmeler yapılması gerektiğini düşünüyoruz. TMMMB tüm bu çalışmalara katılmaya her zaman hazır olacaktır.

f - Gözden geçirme ve yeniden ele alma sürecini daha etkin ve hızlı kılabilmek için, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı öncülüğünde düzenlenecek, ilgili tüm tarafların katılacağı, yakın tarihli bir sempozyumun düzenlenmesinin çok yararlı olacağını düşünüyor, böyle bir sempozyumun gerçekleştirilebilmesi için gereken katkıyı yapmaya ve organizasyonu üstlenmeye hazır olduğumuzu belirtmek istiyoruz.