ana sayfa

YAPI DENETİMİ ve SORUMLULUK KANUN TASARISI HAKKINDA TürkMMMB'NİN HAZIRLADIĞI RAPOR

• Yapı Denetim Sistemi = İS + PSS + KGS



İS = İş sahibinin mülk sigortası (yangın, deprem, sel, hırsızlık, vb.)



PSS = Profesyonel Sorumluluk Sigortası (bağımsız teknik müşavirlik hizmeti kalite garantisi ve tazminat sigortası)



MS = Müteahhitlik hizmetleri sigortaları (performans, üçüncü kişilere verilen zarar, vb.)



KGS = Cihaz-ekipman üreticileri kalite garanti sistemleri (ISO 9000, EROVENT, vb.)

• Bağımsız Teknik Müşavir



Hiçbir devlet kuruluşu, üniversite, müteahhit, cihaz üreticisi/satıcısı ile organik bağ içinde olmayan, verdiği hizmetin kalitesini Profesyonel Sorumluluk Sigortası ile garanti altına alabilen, finansmanını sadece verdiği müşavirlik hizmeti karşılığında işvereninden sağlayan, bilgisini ve deneyimini toplum ve işvereni yararına kullanan ve sadece fikir hizmeti veren mühendis veya mimar kökenli özel/tüzel kişilere Bağımsız Teknik Müşavir denir.

• Teknik Müşavirlik Hizmetleri



Teknik müşavirlik hizmetleri, aşağıda sıralanan hizmetlerin birini, birkaçını veya hepsini kapsar.



- Planlama ve fizibilite çalışmaları



- Zemin etüdleri



- Mimarlık/mühendislik tasarım hizmetleri (dizayn)



- İnşaat ihale dosyaları hazırlıkları, teknik ve idari şartnameler, müteahhit taslak sözleşmesi



- İhale ilanı, değerlendirme ve ön yeterlik çalışmaları



- Müteahhit seçiminde iş sahibine danışmanlık



- İnşaat kontrolluğu



- Proje Yönetimi



- İşletmeye alma danışmanlığı



- Teknik personel eğitimi



Müşavir, yukarıdaki hizmetlerden hangilerini vereceğine kendi karar verir ve gelişimini bu doğrultuda sürdürür. Bir projede tasarım hizmeti veren müşavir, bir diğer projede inşaat kontrolluğu veya proje yönetimini üstlenebilir. Talip olduğu herhangi bir hizmet türünde yeterli olup olmadığına: iş bazında yaptığı değerlendirme ile iş sahibi karar verir. (Değerlendirme kriterlerine göre benzer deneyimini ve diğer niteliklerini inceleyerek.) Tasarım yapmayan müşavir, inşaat kontrolluğu hizmetinde zayıf kalabilir, aynı şey tersi için de geçerlidir.

• Proje müellifi diye anılan bir kişi / kuruluş olmamalıdır. Teknik Müşavir terimi bunu zaten içine almaktadır. Fransa hariç hiçbir gelişmiş ülkede tasarımcı - müşavir ayırımı yoktur.

• Hiçbir gelişmiş ülkede müşavire, "müteahhit" denilmemektedir. Yabancı ülkelerde de müşavirler "taahhüt" ettikleri halde, consultant - contractor ayırımı yapılmaktadır. Müşavir, iş sahibinin yetki ve sorumluluk sahibi vekilidir. Müteahhit ise iş sahibine ve müşavire karşı sorumluluk sahibi vekilidir. Müteahhit ise iş sahibine ve müşavire karşı sorumludur. Müteahhit, müşavirden tamamen ayrı bir kişi / kuruluştur. Verdikleri hizmetlerin hiçbir benzerliği yoktur ve aynı isimle anılmaları sistemde büyük bozulmalara neden olur.

• Fransa dışında hiçbir gelişmiş ülkede "denetim şirketleri" veya "denetim kuruluşları" bulunmamaktadır. Fransız sistemi ise eski ve birçok sakıncaları bulunan bir sistemdir ve halen sadece Portekiz, Mısır ve Porto Riko'da kullanılmaktadır. Bu ülkelerdeki mühendislik hizmetlerinin gelişemeyişi ve dünya piyasalarında söz sahibi olamayışının başlıca nedeni, bu yanlış sistemin benimsenmiş olması ve değiştirilmesinin artık çok zor olmasıdır. Türkiye ise, düzgün bir denetim mekanizmasına kavuşma imkanı halen varken, bu yanlışa düşmemelidir.

• Denetim şirketleri veya denetim kuruluşlarının ve binlara uygulanan tazminat sigortası sistemlerinin başlıca sakıncaları aşağıda açıklanmıştır. Bu tür kuruluşlar:



- tekeller oluştururlar ve kısa zamanda yozlaşırlar



- arkalarına büyük sermayeleri alırlar



- iş sahibine çok pahalıya malolurlar



- sigorta sistemleri hasarın tazminine yöneliktir, caydırıcı unsur taşımazlar; bu nedenle ülke mühendisliğinin ve mimarlığının gelişimine hiçbir katkıları olmaz, hatta zararları dokunur. (Otomobiller için yapılan kasko sigortasının, trafik düzenine hiçbir olumlu katkısı olmadığı gibi)



- sigorta tarafından hasarlar ödendikten sonra; kusurun kimlere rücu edeceği, içinden çıkılamaz bir sürece dönüşür ve sağlıklı çözümler üretilemez.



Bu sistemin sakıncaları, Birliğimiz tarafından Fransa'dan özel olarak davet edilen ve Kasım 1998'de düzenlediğimiz Yapıda Denetim ve Profesyonel Sorumluluk Sigortası adlı panele konuşmacı olarak katılan Mr. Jean-Marie Gauvain'e sorulan soruların cevaplarından açıkça anlaşılmaktadır. Nitekim, Bakanlığınızın değerli mensupları da dinleyici olarak bulundukları panelimizde, bu bilgileri bizzat edinmişlerdir.

• Özel yapılarda Belediyelerin uyguladıkları TUS sistemi, tamamen geçerliliğini yitirmiş bir sistemdir ve bu yapılarda da Bağımsız Müşavir Kontrolu ve Profesyonel Sorumluluk Sigortası garantisi gerekmektedir.

• Yukarıda olabildiğince anlatmaya çalıştığımız sistem, Birliğimizin Türkiye'deki tek temsilcisi olduğu Müşavir Mühendisler Uluslararası Federasyonu - FIDIC'in öğretileri doğrultusunda ABD, Kanada, İngiltere, İsviçre, İsveç, Norveç, Hollanda, Belçika, Finlandiya, Danimarka, Avusturya, Avusturalya, Japonya, Yeni Zelanda, İsrail, Almanya, Lüksemburg, İtalya, İspanya gibi ülkelerde benimsenmiştir ve DÜNYA BANKASI, AVRUPA KALKINMA BANKASI gibi dünya finans kuruluşları tarafından kredilendirmede zorunlu koşul olarak ileri sürülmektedir. Bu kuruluşlardan kredi kullanan Türkiye'de de, FIDIC sistemlerinin bir an önce hayata geçirilmesi, ülkemiz kalkınmasına büyük katkı sağlayacaktır.

• Bu gerekliği gören Birliğimiz, son yasanın depremden çok önce hazırlıklarını yapmaya başlamış ve üyelerimizi Profesyonel Sorumluluk Sigortası kapsamına almak için harekete geçmiştir. Hedefimiz, 2000 yılına ve 21. Yüzyıla, gelişmiş ülkeleri örnek olarak girmek, kendi sistemlerimizi baştan yaratmaya çalışıp olası yanlışları göze almak yerine, denenmiş ve doğruluğu ispatlanmış yöntemleri benimsemektir. Türk Müşavir Mühendisler ve Mimarlar Birliği üyeleri, hedeflenen 1 Ocak 2000 tarihinden itibaren, işverenlerine kalite ve tazminat garantisi vererek çalışmaya başlayacaklardır.

Yapılan çalışmaların üyelerimize gönderilmiş bulunan planı ve belirleme çalışmalarımıza yardım edecek olan anket, ilişikte bilgi için sunulmaktadır. Konu üzerinde çalışmak üzere ve üyelerimizin sigortalanması için, özel olarak bir Türk-İngiliz ortaklığı brokerlik şirketi oluşturulmuştur.